Ietsje minder meer

De CPB-cijfers sloegen in als een bom.
Toch zal de gemiddelde consument niet zoveel van de crisis merken,
en dit jaar zelfs rijker worden.

Zelden heeft een A4’tje met getallen meer impact gehad op het volksgevoel
dan vorige week. Coen Teulings, directeur van het Centraal Planbureau (CPB), presenteerde slechts ‘voorlopige ramingscijfers’,
maar schetste met zijn schattingen zo’n schokkend
scenario dat hij ongewild het land overspoelde
met een vloedgolf aan recessievrees.

Ineens vond eenderde van de Nederlanders dat
de financiële crisis ‘groot effect’ zou hebben op Nederland, zo peilde
Maurice de Hond direct na de publicatie van Teulings’ cijfers.
Voordien lag dit percentage nog op twaalf procent.

Het volksgevoel vergist zich niet. Als Teulings gelijk krijgt,
zal de financiële crisis inderdaad groot effect hebben op Nederland.
Volgend jaar vermindert de export (afgezien van de gasverkoop)
met bijna twaalf procent. Het nationaal inkomen (bruto binnenlands product)
krimpt met 3,5 procent en het aantal werklozen stijgt
van de huidige 300 duizend naar 425 duizend mensen
dit jaar en misschien wel naar 675 duizend in 2010.

Dalende overheidsinkomsten (belastingopbrengsten) en
hogere uitgaven (uitkeringen) maken het begrotingstekort
dit jaar 2,9 procent. Bij ongewijzigd beleid bedraagt het tekort
volgend jaar zelfs een zeldzame 5,4 procent. In dit geval zou
minister Bos in zijn huishoudboekje een bedrag van
ruim 30 miljard euro tekort komen.

Het ‘gitzwarte scenario’ van Teulings beheerste
de rest van de week het nieuws; met alle
interessante theorieën van dien; over de
jaren dertig, de Japanse depressie en de
gedwongen verkopen op de Amerikaanse huizenmarkt.

Het is begrijpelijk dat veel mensen zich zorgen gingen maken.
Maar wat betekenen de schattingen van Teulings
in materiële zin voor uw eigen leven? Waarschijnlijk niet zo veel.

Als u werkt, is de kans klein dat u een van de
125 duizend mensen bent die dit jaar werkloos worden.
Gezien de omvang van de werkende bevolking is dat
een kans van twee op honderd, en vele malen kleiner
als u niet werkt in sectoren waar de klappen vallen,
zoals transport, industrie, of de financiële sector.

Hoort u niet bij de ongelukkigen die hun werk verliezen,
dan hebben de schattingen van het CPB weinig invloed,
althans niet in negatieve zin. Prettig is bijvoorbeeld
dat de inflatie, oftewel de stijging van de consumentenprijzen,
dit jaar al zal afnemen tot 1 procent.
De lage inflatie maakt het voor gepensioneerden ook
minder ernstig dat hun uitkeringen de komende jaren bevroren worden.

Prettig is ook dat de koopkracht volgens de jongste raming dit jaar toe zal nemen met 2,25 procent. Dit betekent dat de gemiddelde consument meer te besteden heeft. Dat hij naar verwachting minder zal gaan uitgeven – de consumptie zal dit jaar een half procentje lager uitkomen, betekent vooral dat hij meer gaat sparen. De gemiddelde consument wordt dit jaar rijker.

Het probleem waar alle Nederlanders wel iets van gaan merken, is het snel oplopende begrotingstekort. Of de regering nu besluit direct te gaan bezuinigen of de staatsschuld op te laten lopen, de onvermijdelijke tientallen miljarden tekort zullen vroeg of laat moeten worden terugbetaald door de belastingbetaler.

De belastingen zullen omhoog moeten, of de overheidsbestedingen omlaag. Dit heeft op termijn beide een dempend effect op de economische groei. Maar goed, ook op dit punt is een relativering op zijn plaats: er lagen immers ook al andere groeidempers in het verschiet. Denk bijvoorbeeld aan de oplopende zorgkosten, het groeiend aantal pensioengerechtigden en de krimpende arbeidsbevolking.

Vraag is weer: wat merkt u hiervan? Het antwoord opnieuw: waarschijnlijk niet zo veel.

Dat de economie de komende jaren minder snel zal groeien dan de afgelopen twintig jaar, dat wisten we al. Als de overheid erin slaagt om al te paniekerige ingrepen te voorkomen en de gevolgen van de huidige recessie netjes uit te spreiden, dan zal dit de groeivertraging amper ernstiger maken. Als u dus niet behoort tot de directe slachtoffers van de recessie maar tot de miljoenen Nederlanders die doorwerken, dan is er niets aan de hand. Dan wordt het op termijn gewoon nog ietsje minder meer.